احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
175
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
است . كمى مدرّ است و براى معالجهء سوزاك مؤثر خواهد بود . 2 - اگر آن را در دهان بجويد و جويدهشدهء آن را بر محل نيش مار بگذاريد از پخش شدن سم در بدن جلوگيرى مىكند . 3 - در استعمال داخلى و خارجى براى معالجهء سرماخوردگى و بيمارى برىبرى به كار مىرود . 4 - از آب جوشاندهء آن مىتوانيد براى تميز كردن زخمهاى باز و رفع جراحتها و ضد عفونى كردن آن استفاده كنيد . 5 - تازهء آن را له كنيد و مانند ضماد روى پوست اندازيد خاصيت مشمع خردل را دارد ، مىتوانيد آن را پس از وضع حمل به شكم و باسن زائو ضماد كنيد تا زيبايى اوليه را به دست بياورد ، براى زخمهاى پستان نيز مؤثر است . باديان نامهاى ديگر : رازيانه - رازيام - رازيانج - باديون - باديان - باديان سبز - بادتخم - اديان - آدى بويانه - آجقون - خوردهبويانه - ماينه - شمر - شمار - شومر - شمره - والان - كلوفان - سونف - بسباس Anis . doux - Fenouil . officinal - Fenouil - Fennel - Aneth - Foeniculum . vulgare . مشخصات : باديان ميوهء گياهى است از خانوادهء Umbelliferae ، علفى يك ساله و دوساله كه ارتفاع آن يك تا يك و نيم و حتى دو متر نيز مىرسد ، ساقهء آن داراى شيارهاى طولى موازى است ، برگهاى آن با بريدگى عميق است بهطورى كه برگ تبديل به نخهايى مىشود شبيه برگ شبت ، بوتهء رازانه ظاهرا از دور شبيه بوته شبت است ولى عطر گياه و ارتفاع بيشتر و ريشهء ضخيمتر آن را از شبت كاملا متمايز مىسازد ، دمبرگهاى آن در نزديكى ساقه حالت غلاف پيدا مىكند . گلهاى آذين آن زرد و بدون طبق به صورت چتر گروهى در انتهاى شاخهء گلدهنده ظاهر مىشود . ميوهء آن كوچك به طول شش تا دوازده ميليمتر و عرض دو تا سه ميليمتر و طرفين ضخيم دارد . اين گياه در اروپا و آسيا بخصوص در مناطق با آبوهواى مديترانهاى انتشار دارد ، در ايران نيز مناطق شمالى در دامنههاى البرز در ارتفاعات 750 مترى و در شمال هرزويل در مسير رودخانه بهطور خودرو ديده مىشود .